TOOLSHED #1 : Pungwe Listening

TOOLSHED is het nieuwe residentie- en onderzoeksprogramma van Kunstinstituut Melly, dat zich richt op het verkennen van de gereedschappen die we vandaag de dag gebruiken om culturele instellingen op te bouwen, te bevragen en te transformeren.

TOOLSHED, gelegen op de tweede verdieping van Melly, is een dynamische experimentele ruimte voor reflectie, discussie, experiment en actie. Voortbouwend op onze programma's: Tools for Collective Learning, Tools for Demodernizing en Tools for Conviviality, versterkt TOOLSHED ons streven naar institutionele werkwijzen die geworteld zijn in toegankelijkheid, kritische reflectie en zorg.

Bij TOOLSHED wordt het gebruik van gereedschap benaderd als een zowel praktijkgericht als symbolisch proces. Het nodigt kunstenaars, cultuurbeoefenaars, onderzoekers en collectieven uit om zich bezig te houden met artistieke, theoretische en materiële tools die vorm geven aan hoe we instituties inrichten. TOOLSHED is een ruimte om na te denken over en vraagtekens te plaatsen bij gangbare institutionele kaders, en om interdisciplinaire praktijken te verkennen die het potentieel van kunstruimtes vergroten om op een zinvolle manier in contact te komen met de omgeving.

Voor de pilot-editie verwelkomt TOOLSHED: Listening at Pungwe, het collectief dat bestaat uit kunstenaar en historicus Memory Biwa en muziek- en geluidsonderzoeker Robert Machiri. Listening at Pungwe werkt in Windhoek, Berlijn en Johannesburg en houdt zich bezig met historische en hedendaagse geluidscollecties en archieven om plekken te creëren waar mensen nieuwe kennissystemen die de dominante manieren van omgaan met de wereld uitdagen, kunnen horen, voelen en activeren.

In de loop van vijf maanden benaderen Memory en Robert de TOOLSHED-ruimte als een plek om verschillende materialen te knippen, af te spelen, terug te spoelen, te splitsen en te versnijden, zoals boeken, geluiden of foto's. Terwijl het collectief deze fragmenten beetje bij beetje herschikte, hebben ze ook een radiostudio en een platenbibliotheek gebouwd, waarmee ze The Pungwe Listening Rotations mogelijk maakten. Deze open radiosessies zijn gebaseerd op de call-and-response-tactiek van de pungwe: een term die in Zimbabwe wordt gebruikt om sociale bijeenkomsten die de hele nacht duren te beschrijven. Listening at Pungwe, opgericht in 2017, begon als een jamsessie van ideeën rond sonische herinneringen en de archieven van de Zuid-Afrikaanse geschiedenis. De Rotterdamse radio-rotaties bouwen voort op deze traditie en bieden luisteren als een manier om toegang te krijgen tot alternatieve archieven: levend, gemeenschappelijk en spiritueel, voorbij de materiële categorisering.

De residentie wordt afgesloten met een openbare jamsessie: een cypher van tekstfragmenten, beelden, geluiden, dans en andere levenswijzen, gebaseerd op Katherine McKittricks tekst Dear Science and Other Stories en ontwikkeld in samenwerking met Lynnée Denise en Eiliyas.

TOOLSHED is ontworpen als een open, voor iedereen toegankelijke ruimte. Bezoekers worden uitgenodigd om rechtstreeks deel te nemen aan de processen en het onderzoek dat zich binnen TOOLSHED ontvouwt, en getuige te zijn van en deel te nemen aan nieuwe vormen van collectief leren, institutionele kritische reflectie en artistieke experimenten.

Na afloop van Listening at Pungwe's residentie bleef TOOLSHED open voor het publiek. Bezoekers werden uitgenodigd om te luisteren naar een recording van prinses Constance Magogo, om de geluidssensoren te activeren die waren geplaatst op de planten die gedurende het programma samen met het collectief en hun samenwerkingspartners leefden en ademden, en om door een zorgvuldig samengestelde selectie lp's te bladeren. Fotografische fragmenten, geknipt en gerangschikt door Memory Biwa, en tekeningen op hout door Robert Machiri, ook wel markings genoemd, kleurden de muren.

Als residentie-initiatief ontvangt TOOLSHED twee collectieven per jaar, die elk gedurende een periode van vier maanden aan hun projecten werken. Voor residenten die buiten Nederland wonen, werkt het programma samen met Casa Chris, een organisatie die studio-appartementswoningen aanbiedt en daarmee diepgaand onderzoek in het culturele landschap van Rotterdam ondersteunt.